2-5-1-دشت خوزستان ……………………………………………………………………………………………………. 2
2-5-2-زاگرس چین خورده …………………………………………………………………………………………….. 2
2-5-3-زاگرس رورانده ……………………………………………………………………………………………………… 2
2-6-کرتاسه بالایی در زاگرس ……………………………………………………………………………………….. 2
2-7-پالئوژن در زاگرس ………………………………………………………………………………………………….. 2
2-7-1-سازند امیران ………………………………………………………………………………………………………… 2
2-7-2-سازند ساچون ………………………………………………………………………………………………………. 2
2-7-3-سازند تله زنگ ……………………………………………………………………………………………………… 2
2-7-4-سازند کشکان ………………………………………………………………………………………………………. 2
2-7-5-سازند شهبازان ……………………………………………………………………………………………………… 2
2-7-6-سازند جهرم …………………………………………………………………………………………………………. 2
2-7-7-سازند پابده …………………………………………………………………………………………………………… 2
2-8-تاریخچه و خلاصه مطالعات انجام شده بر روی سازند پابده …………………………………. 2
2-9-نانوفسیل‌های آهکی ……………………………………………………………………………………………….. 2
2-9-1-ساخت و مورفولوژی کوکولیتها …………………………………………………………………………. 2
2-9-2-وظایف مورفولوژی کوکولیت ………………………………………………………………………………… 2
2-9-3-تاریخچه زمین شناسی نانوفسیل‌های آهکی ……………………………………………………….. 2
2-9-4-بایوستراتیگرافی نانوفسیل‌های آهکی در ترشیری ………………………………………………. 2
2-9-5-پالئوبیوژئوگرافی نانوفسیلهای آهکی ………………………………………………………………….. 2
فصل 3-سیستماتیک 2
3-1-مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….. 2
3-2-سیستماتیک نانوفسیل‌های آهکی سازند پابده ……………………………………………………… 2
3-1-نانوفسیل‌های کرتاسه پایانی ………………………………………………………………………………….. 2
3-1-1-هتروکوکولیت‌ها (Heterococcoliths) ……………………………………………………………….. 2
3-1-2-نانولیت‌ها (Nannoliths) ……………………………………………………………………………………… 2
3-2-نانوفسیل‌های پالئوژن …………………………………………………………………………………………….. 2
3-2-1-هتروکوکولیت‌ها (Heterococcoliths) ……………………………………………………………….. 2
3-2-2-هولوکوکولیت ها (Holococcolithus) ……………………………………………………………….. 2
3-2-3-نانولیت‌ها (Nannoliths) ……………………………………………………………………………………… 2
فصل 4-لیتوستراتیگرافی و بایوستراتیگرافی 2
4-1-مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………… 2
4-2-لیتوستراتیگرافی ………………………………………………………………………………………………….. 2
4-2-1-لیتوستراتیگرافی سازند پابده در برشی از منطقه آبدانان …………………………………. 2
4-3-بایوستراتیگرافی …………………………………………………………………………………………………… 2
4-3-1-زوناسیون سازند پابده بر اساس نانوفسیل‌های آهکی ……………………………………….. 2
فصل 5-نتیجه گیری2
5-1-مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………… 2
5-2-سن سازند پابده …………………………………………………………………………………………………… 2
5-3-مقایسه لیتوستراتیگرافی و نانوستراتیگرافی برش مورد مطالعه با سایر برشهای سازند پابده در حوضه زاگرس ……………………………………………………………………………………………………………………. 2
5-4-پالئوبیوژئوگرافی …………………………………………………………………………………………………… 2
5-5-محیط رسوبی ………………………………………………………………………………………………………. 2
5-6-جمع بندی …………………………………………………………………………………………………………… 2
تابلوها Error! Bookmark not defined.136
منابع155

فهرست جدول‌ها
عنوانصفحه
جدول ‏2-1- جدول نتایج حاصل از نانوستراتیگرافی سازند پابده در برش نمونه که توسط بیات (1385) انجام گردید.2
جدول ‏2-2- جدول نتایج حاصل از نانوستراتیگرافی سازند پابده در چاه های 55، 302، 339 که توسط غلامی فرد (1386) انجام گردید.2
جدول ‏2-3- جدول نتایج حاصل از نانوستراتیگرافی سازند پابده در چاه های 422، 424 که توسط حیدری (1389) انجام گردید.2
جدول ‏4-1- جدول تطابق زون های نانوفسیلی پالئوسن (Bown,1998)2
جدول ‏4-2- جدول تطابق زون های نانوفسیلی ائوسن و الیگوسن (Bown,1998)2
فهرست شکل‌‌ها
عنوانصفحه
شکل ‏1-1- موقعیت جغرافیایی استان ایلام در کشور و نقشه تقسیم بندی سیاسی استان ایلام (برگرفته از safarpedia.ir) ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2
شکل ‏1-2- تصاویر ماهوارهای منطقه آبدانان (Google.earth, 2009) …………………………………………………… 2
شکل ‏1-3- نقشه زمینشناسی جنوب غرب ایران (سازمان زمین شناسی کشور) ………………………………….. 2
شکل ‏1-4- نقشه راههای دسترسی به منطقه مورد مطالعه، مقیاس 1:2500000 (anobanini.ir) ……… 2
شکل ‏2-1- برش نمونه سازندهای گورپی-پابده (مطیعی،1372) ………………………………………………………… 2
شکل ‏2-2- ارتباط زمانی- مکانی سازندهای زاگرس در سنوزوئیک (ars.els-cdn.com) …………………… 2
شکل ‏2-3-اجزای سلول کوکولیتوفور ((Bown,1998 ………………………………………………………………………….. 2
شکل ‏2-4-وظایف مورفولوژی کوکولیتها (برگرفته ازYoung,1994) …………………………………………………. 2
شکل ‏4-1- شیل خاکستری متعلق به واحد a ……………………………………………………………………………………. 2
شکل ‏4-2- شیل ارغوانی متعلق به واحد b ………………………………………………………………………………………… 2
شکل ‏4-3- تناوب مارن و آهک مارنی متعلق به واحد c ……………………………………………………………………. 2
شکل ‏4-4- شیل و آهک کربناته متعلق به واحد d …………………………………………………………………………….. 2
شکل ‏4-5- آهک متعلق به واحد e ……………………………………………………………………………………………………… 2
شکل ‏5-1- موقعیت برش مورد مطالعه و سایر برشهای سازند پابده در نمای کلی از ایران ……………… 2
شکل ‏5-2- موقعیت برش مورد مطالعه و سایر برشهای سازند پابده در نمای نزدیک از حوضه زاگرس2
فصل 1- کلیات

1-1- مقدمه
دوران سنوزوئیک به طول حدود 65 میلیون سال جزء کوتاه‌ترین دوران‌های زمینشناسی به حساب می‌آید که بعد از رخداد کوهزایی جهانی لارامید آغاز شده است (آقانباتی، 1383). این دوران به دو دوره ترشیری و کواترنری و به سه سیستم پالئوژن (نومولیتیک)، نئوژن و کواترنر تقسیم می‌شود (درویش زاده، 1383). رخداد لارامید یکی از رویدادهای زمینساختی اثرگذار بر زمین شناسی ایران است که در اثر آن ضمن به هم رسیدن صفحههای جدا مانده و بسته شدن زمین درز کهن (به جز مکران) حوضههای رسوبی مستقل سنوزوئیک ایران شکل گرفته‌اند (آقانباتی، 1383). مورفولوژی کنونی ایران حاصل این دوران و بر اثر کوه زایی آلپی میانی و پایانی می‌باشد و بخش اعظم ذخایر نفت و گاز ایران در این دوران تکوین یافته است (درویش زاده، 1383). از نگاه زیستی نیز در مرز مزوزوئیک و سنوزوئیک انقراض خزندگان بزرگ، آمونیتها، بلمنیتها و بسیاری از موجودات ذره بینی را داریم (آقانباتی، 1383). در پهنه زاگرس سنگ‌های پالئوژن شامل سه رخساره‌ی ساحلی (سازند ساچون)، سکویی (سازند جهرم) و عمیق (سازند پابده) می‌باشد که نشانگر شرایط و اعماق متفاوت محیط رسوبگذاری پالئوژن زاگرس می باشند. در ائوسن میانی، در اثر رخداد پیرنئن، دریا از نواحی ساحلی و سکویی پس نشسته در حالیکه در ترافها رخسارههای عمیق سازند پابده به انباشت خود ادامه می دادهاند (آقانباتی، 1383).
سازند پابده در جنوب شرقی کوه پابده واقع شده و مقطع تیپ این سازند در تنگ پابده، کوه پابده، در شمال میدان نفتی لالی مسجد سلیمان، به ضخامت 3/798 متر، مطالعه شده است. بخش پایینی سازند پابده (140 متر) از جنس شیل و مارن آبی و ارغوانی است که به طور رسمی به آن ” شیل ارغوانی” گفته می شود ولی بخش باقیمانده آن شیلهای خاکستری و لایههای آهک رسی و گاهی چرتدار است (آقانباتی، 1383). این سازند در جنوب غربی لرستان، خوزستان، فارس داخلی و ساحلی گسترش داشته و سن آن‌را پالئوسن تا میوسن میدانند (درویش زاده، 1383).
با توجه به اینکه بدست آوردن سن این سازند از جمله مسائلی است که توجه محققان مختلف را به خود جلب کرده است و مطالعات بسیاری نیز تاکنون جهت تعیین سن این سازند صورت گرفته است، در این رساله جهت بدست آوردن سن این سازند در برشی از منطقه‌ی آبدانان (جنوب کبیرکوه، استان ایلام) به مطالعه سازند پابده با تکیه بر نانوفسیلهای آهکی می‌پردازیم.
1-2- اهداف مطالعه
تاکنون مطالعات بسیاری جهت تعیین سن این سازند و شرایط محیط رسوبی آن انجام گرفته است، اما تا بهحال هیچ مطالعه دقیق نانوفسیلی بر روی سازند پابده در برش مورد نظر صورت نگرفته است.
بنابراین برای تعیین سن سازند پابده و تعیین مرز آشکوبها این مطالعه انجام گرفته است و قدرت تفکیک سنی بالای این دسته از فسیل‌ها امکان تعیین سن‌های دقیق‌تری را میسر می‌سازد. در این مطالعه اهداف زیر دنبال شده:
1) شناسایی و معرفی نانوفسیل‌های موجود در سازند پابده
2) زون بندی زیستی سازند پابده در برش مورد مطالعه
3) بدست آوردن سن نسبی دقیق سازند پابده
1-3- موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه
منطقه‌ی مورد مطالعه در جنوب غرب ایران در بخشی از حوضهی زاگرس در استان ایلام در برشی از منطقه‌ی آبدانان، جنوب کبیرکوه و غرب شهرستان آبدانان انتخاب شده است.
استان ایلام در غرب دامنه سلسله جبال زاگرس قرار گرفته است و از جنوب با خوزستان، از شرق با لرستان، از شمال با کرمانشاه و از سمت غرب با کشور عراق هم‌جوار است و با 19086 کیلومتر مربع ، حدود 4/1 درصد از مساحت کل کشور را تشکیل میدهد و دارای 7 شهرستان میباشد (شکل ‏1-1) (پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور، www.ngdir.ir).
شکل ‏1-1- موقعیت جغرافیایی استان ایلام در کشور و نقشه تقسیم بندی سیاسی استان ایلام (برگرفته از safarpedia.ir)
1-3-1- شهرستان آبدانان
شهرستان آبدانان در جنوب شرقی استان ایلام، در دامنه جنوبی کبیرکوه، در بین دو کوه کبیرکوه و دینارکوه و در ارتفاع 880 متری از سطح دریا قرار دارد. این شهرستان از غرب و جنوب با شهرستان دهلران، از شمال شرقی با شهرستان دره شهر، از جنوب شرقی با شهرستان اندیمشک همسایه است (پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور، www.ngdir.ir).
مختصات جغرافیایی منطقه مورد بررسی ” E:47°09`59,32 و”N:32°54`59,21 می‌باشد(شکل ‏1-2).
شکل ‏1-2- تصاویر ماهوارهای منطقه آبدانان (Google.earth, 2009)
شکل ‏1-3- نقشه زمینشناسی جنوب غرب ایران (سازمان زمین شناسی کشور)
1-3-2- راه های دسترسی به منطقه مورد مطالعه
برای رفتن به شهرستان آبدانان باید از جاده دره شهر – آبدانان عبورکرد. شهرستان آبدانان در فاصله 876 کیلومتری تهران و 164 کیلومتری شهر ایلام واقع شده است. از شهر ایلام و مرکز استان بعد از طی مسافتی حدود 130 الی 140 کیلومتر به طرف جنوب استان به شهرستان دره شهر رسیده و بعد از طی مسافت 35 کیلومتر میتوان به شهرستان آبدانان رسید. راههای دسترسی به محل این برش در شکل ‏1-4 نشان داده شده است (برگرفته از اداره کل راه و ترابری استان ایلام، www.ilamroad.ir).
شکل ‏1-4- نقشه راه های دسترسی به منطقه مورد مطالعه، مقیاس 1:2500000 (anobanini.ir)
1-3-3- تغییرات توپوگرافی استان
تغییرات توپوگرافی استان ایلام نسبتاً درخور توجه است. نقاط مرتفع و کوهستانی نظیر کبیرکوه سردسیراند درحالیکه در مناطق کم ارتفاع غرب و جنوب غرب استان که دشت‌های گرمسیری مهران، دهلران و دشت عباس میباشند به لحاظ ارتفاع کم (300متر) هوا نسبتاً گرم است. از جمله ویژگی‌های آب و هوای استان بادهای خشک و سوزان عربستان است که در تابستان بخش جنوب غربی استان را تحت تأثیر قرار می‌دهد (پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور، www.ngdir.ir).
1-3-4- وضعیت بیابان و پوشش گیاهی در استان
بیش از 7/1 میلیون هکتار از اراضی استان ایلام پوشیده از جنگل‌ها و مراتع سرسبز است که از این مقدار 500 هزار هکتار آن جنگل و مراتع مشجر می‌باشد. گونههای درختی متفاوتی از قبیل بلوط، بنه، ارجن، گردو و … در این استان وجود دارد. پوشش گیاهی استان بستگی به شرایط آب و هوای آن دارد، در ارتفاعات کبیر کوه به لحاظ دریافت نزولات فراوان جوی مراتع غنی و پوشش گیاهی از نوع معتدله و سردسیر است ولی در کوه دینار درختچههای بلوط و سایر گیاهان از نوع معتدله گرمسیر است (پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور، www.ngdir.ir).
1-3-5- جغرافیای طبیعی و اقلیم استان
ناهمواری‌های استان ایلام از رسوبات دوران اول تا چهارم زمینشناسی به یادگار مانده‌اند؛ ولی شکلگیری آن‌ها عموماً به دوران دوم و سوم زمینشناسی مربوط است. شمال و شمال شرقی استان ایلام کوهستانی و نواحی مغرب و جنوب غربی آن را اراضی پست و کم ارتفاع تشکیل داده‌اند و از نظر اقلیمی استان به سه منطقه تقسیم می‌شود که عبارتند از:
– مناطق میانی که دارای آب و هوای معتدل است .
– مناطق کوهستانی با ارتفاع بیشتر از 2 هزار متر در ناحیه شمال و شمال شرقی که دارای آب و هوای سردسیر با زمستانی طولانی است.
– مناطق جلگهای غرب و جنوب غربی که دارای آب و هوای گرمسیری است. (پایگاه ملی دادههای علوم زمین کشور، www.ngdir.ir).
1-3-6- درجه حرارت و میزان بارندگی شهرستان آبدانان
آب و هوای استان ایلام به سبب تأثیر پذیری از عوامل گوناگونی چون عرض جغرافیایی (زاویه تابش آفتاب)، ارتفاع امتداد رشته کوه‌های زاگرس ، فاصله از بیابان‌های عراق و عربستان و بادهای محلی و ناحیهای، از تنوع زیادی برخوردار است به گونهای که آن را استانی چهار فصل دانسته‌اند، و تفاوت دما در مناطق مختلف آن گاه به 30 درجه و بیشتر از آن می‌رسد (پایگاه ملی دادههای علوم زمین کشور، www.ngdir.ir).
شهرستان آبدانان دارای آب و هوای معتدل است. بیش‌ترین درجه حرارت در مرکز این شهرستان؛ تابستان‌ها 40 درجه بالای صفر و کم‌ترین آن در زمستان‌ها به 8 درجه زیر صفر می‌رسد. در استان ایلام میانگین بارش سالانه در شمال و شمال شرقی 700 میلیمتر و در نواحی پست جنوبی 250 میلیمتر است. میزان بارندگی سالیانه آبدانان به طور متوسط به 300 میلی متر می‌رسد. همچنین این شهرستان دارای معادن نفت و گوگرد و چشمه های آبگرم است (سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 1385).
1-4- مراحل مطالعه نانوفسیل‌های آهکی
مطالعه رسوبات سازند پابده به دو صورت مطالعات صحرایی و مطالعات آزمایشگاهی انجام گرفته است.
در ابتدا قبل از انجام عملیات صحرایی برای جمع آوری نمونه، باید با توجه به محدوده چینه شناسی این فسیلها، اندازه و محیط مناسب از لحاظ حفظشدگی خوب آنها، لیتولوژی و رخسارههای حاوی فسیل آگاه شد. با توجه به ماهیت آهکی نانوفسیلها تشخیص لیتولوژی مناسب کار سادهای است. اما تشخیص اینکه کدام لایه از نظر حضور نانوفسیل غنیتر است ساده نیست (Hay,1977). حضور فرامینیفرهای پلانکتون خوب حفظ شده می‌تواند نشانهای بر حضور نانوفسیل‌ها باشد (Bown & Young, 1998). باید به این مسئله نیز توجه داشت که از نشانههای عدم حضور نانوفسیل در یک لایه می توان به دولومیتی شدن، هوازدگی، حل شدن فسیل‌های آراگونیتی، متامورفیسم و وجود بلورهای ژیپس و سلنیت اشاره کرد (Bown,1998).
1-4-1- مطالعات صحرایی

1-4-1-1- تکنیک‌های نمونه برداری (Perch-Nilsen, 1985a)
روش جمع آوری و نمونه برداری نانوفسیل‌های آهکی با میکروفسیل‌های بزرگ‌تر متفاوت است. با توجه به اندازه کوچک نانوفسیل‌ها، مقدار بسیار کم آن، در حد چند گرم کافی است. مورد مهمی که هنگام برداشت نمونه باید در نظر گرفته شود، عدم آلودگی نمونه‌هاست. در رسوبات غنی از نانوفسیل حضور گرد و غبار روی دست و ابزار کار می‌تواند مهم‌ترین عامل آلودگی بوده یا آلودگی می‌تواند به طور طبیعی بر روی رخنمونها اتفاق افتد که همه‌ی این‌ها در نهایت موجب خطا در تعیین سن نمونه‌ها در آزمایشگاه می‌شود. چند نکته برای یافتن بهترین نانوفسیل‌ها با بیشترین حفظ شدگی:
– فراوانی فرامینیفرها اغلب نشانه‌ی خوبی بر فراوانی نانوفسیل‌های آهکی می‌باشد و نانوفسیل‌های آهکی و فرامینیفرهای پلانکتون فسیلی اغلب با هم دیده می‌شوند و همچنین گل سفید که اغلب از کوکولیت‌ها تشکیل شده منبع غنی نانوفسیلی می‌باشد.
– رسوبات دانه ریز در حد سیلت و رس معمولاً غنی‌ترین رسوبات حاوی نانوفسیلاند همچنین ماسه سنگ‌های رس دار به طور غیر معمول غنی از نانوفسیلاند.
– با توجه به ساختمان ریز نانوفسیل‌ها، رس می‌تواند به حفظ شدگی خوبشان کمک کند و با پوششی که روی تکتک آن‌ها ایجاد می‌کند از آن‌ها در برابر شستشو، انحلال و کلسیتی شدن محافظت می‌کند.
1-4-2- مطالعات آزمایشگاهی
1-4-2-1- تکنیک‌های آماده سازی نمونه‌ها (Bown, 1998)
با توجه به ویژگی اصلی نانوفسیل‌ها که اندازه ریز این‌هاست، باید دانست احتمال آلودگی نسبت به سایر فسیل‌ها بسیار بیشتر است بنابراین باید نهایت دقت را جهت آمادهسازی نمونهها به کار گرفت.
برای آمادهسازی نانوفسیلهای آهکی روشهای گوناگونی وجود دارد و بسته به اینکه نمونه مورد نظر برای چه هدفی مورد استفاده قرار گیرد تکنیکها متغییر است. روشهای آمادهسازی به چند دسته تقسیم میشوند (Bown, 1998). از آنجائیکه در مطالعه فعلی هدف شناسایی نانوفسیلهای موجود و طبقهبندی بایوستراتیگرافی با استفاده از میکروسکوپ نوری است، روش ته نشست ثقلی انتخاب شده است. اساس این روش قانون استوک (Stoke’s Low) می باشد.
گرچه از نظر تئوری جداسازی نانوفسیل‌ها از رسوبات و سنگ‌های رسوبی بسیار ساده به نظر میرسد، اما باید توجه داشت که این فرایند بسیار حساس بوده و بنابراین برای جلوگیری از آلودگی، باید گرد و غباری در محیط آزمایشگاهی نباشد. همچنین تا جایی که امکان دارد باید از وسایل و تجهیزات یکبار مصرف استفاده شود، یا تمامی وسایل و ابزار آزمایشگاهی جهت پاکسازی پس از استفاده به مدت 3-4 ساعت در اسید کلریدریک رقیق غوطهور شوند زیرا پس از یک بار استفاده از بشرها، نانوفسیلهای آهکی به سطح بشرها چسبیده و در دفعات بعد باعث آلودگی نمونههای جدید میشوند (Hay, 1977).
روش ته نشست ثقلی (Gravity setting) را محققین مختلفی توصیف کردهاند و هر یک از آنها برای حصول نتیجه بهتر، زمانبندیهای مختلفی را مورد استفاده قرار دادهاند که از آن جمله میتوان به مقالات Bown,(1998); Perch-Nielsen,(1985) ; Lord,(1982); Hay,(1977) اشاره کرد.
لوازم و مواد مورد نیاز برای آماده سازی به روش ته نشست ثقلی:
لوازم:
– اسلاید یا لام شیشهای- لامل شیشهای
– نی پلاستیکی یک‌بار مصرف- چراغ الکلی
– قطره چکان پلاستیکی یک‌بار مصرف- هاون آگات
– بشرهای بزرگ، 250 میلی لیتری- کرنومتر
– بشرهای کوچک، 100 میلی لیتری- چراغ مطالعه
– نی پلاستیکی یک‌بار مصرف- پمپ آکواریوم قوی
مواد:
– چسب انتلن (Enthelan)- هگزامتافسفات سدیم
– آب مقطر
جهت آمادهسازی نمونههای پابده تلفیقی از روشهای مختلف (Bown, 1998 ; Hay, 1977) به کار برده شده است. برای آمادهسازی، نمونههای مارنی و شیلی به دلیل نرم بودن نیازی به کوبیدن ندارند اما نمونههای سخت را باید با دقت در هاون کوبید. سپس نمونه را داخل بشر 250 میلی لیتری ریخته و حدود 200 میلی لیتر آب مقطر به آن اضافه میکنیم به طوری که تمام سطح نمونه را بپوشاند تا نمونه خیسانده شود. گاهی درصد آهک موجود در نمونهها زیاد است و برای جدایش بهتر نانوفسیلها میتوان نمونهها را بر روی چراغ الکی حرارت داد و به نمونه هگزامتافسفات سدیم افزود، سپس نمونه را که تا 70-80 درجه حرارت دیده داخل حمام آب سرد قرار داد تا کاملاً سرد شود و میتوان برای جدایش بهتر این عمل را چند بار تکرار کرد. سپس به منظور پراکندگی و جدایش سریع رس و ته نشست ذرات درشت به مدت حدود 10 دقیقه توسط پمپ آکواریوم به درون نمونهها دمیده میشود. بعد از عمل دمیدن به مدت 1 دقیقه به نمونه استراحت داده و بعد مخلوط بالای رسوب را به داخل بشر 100 میلی لیتری ریخته و پس از گذشت 1 دقیقه، مخلوط بالای رسوب را تا ارتفاع 2 سانتی متر به بشر کوچک دوم منتقل کرده و با آب مقطر ارتفاع آن را به 2 سانتی متر میرسانیم. این بار به مدت 4-8 دقیقه به نمونه استراحت داده شد، در نهایت مخلوط بالای بشر کوچک دوم را دور ریخته و از رسوب باقیمانده در کف بشر برای تهیه اسلاید استفاده شده است. برای حصول نتیجه بهتر اسلایدهای متعددی با زمان بندیهای مختلف 4- 6 و 8 دقیقه تهیه گردید و زمان مناسب بدست آمد.
1-4-3- مطالعات نانوفسیل‌ها
در حدود بیشتر از صد سال است که میکروسکوپ نوری (LM) تنها وسیله برای دیدن نانوفسیل‌هاست و به علت سرعت و سهولت آمادهسازی و مشاهده آن‌ها، به ویژه در استفادههای چینهشناسی زیستی (بایوستراتیگرافی)، هنوز هم روش میکروسکوپ نوری اولین روش می‌باشد. برای اولین بار در سال 1950 میلادی با اختراع میکروسکوپ الکترونی، تصاویری از نانوفسیل‌های آهکی با وضوح زیاد تهیه شد که منجر به تحولی بزرگ در اطلاعات ما از ساختمان نانوفسیل‌ها و سپس در طبقه بندی آن‌ها شد. با توجه به اینکه با میکروسکوپ نوری اطلاعاتی از ساختمان و کریستالوگرافی نانوفسیل‌ها و با میکروسکوپ الکترونی جزئیات بیشتری از ساختمان آن‌ها بدست می‌آید، بنابراین ترکیب این دو روش باعث بدست آوردن بیشترین اطلاعات از نانوفسیل‌ها خواهد شد (Bown,1998).
1-4-3-1- تکنیک‌های مطالعاتی
به طور معمول جهت کار با میکروسکوپ نوری دو نوع اسلاید تهیه می شود. 1- اسلاید با چسب ثابت 2- اسلاید با چسب متحرک. اسلاید با چسب متحرک جهت چرخاندن و مطالعه نانوفسیلها در دید از پهلو میباشد. در اسلاید با چسب ثابت، چسبهای مختلفی بکار می‌رود ولی باید دانست چسب بکار رفته برای اینکه در زمان طولانی باعث انحلال نانوفسیل‌های آهکی حفظ شده نشود، باید PH حدود 5/8-8 داشته باشد و برای داشتن حداکثر ضریب تفکیک، ضریب شکستی در حد ضریب شکست کلسیت (6585/1- 4864/1) داشته باشد (Bown,1998). در این تحقیق از اسلاید با چسب ثابت استفاده میشود.
اسلاید با چسب ثابت به صورت زیر تهیه می شود:
در ابتدا همانطور که در مرحله آمادهسازی گفته شد اگر نمونه سخت باشد آن‌را با دقت درون هاون کمی خرد می‌کنیم البته برای نمونههای نرم مانند مارن نیازی به این کار نیست. بعد نمونه را درون بشر بزرگ ریخته و به آن آب مقطر اضافه می‌کنیم، بشر را روی شعله قرار داده و به آن در حد نوک کبریت هگزامتافسفات سدیم می‌افزاییم که به رهاسازی بهتر فسیل‌ها از رسوبات کمک می‌کند، قبل از به جوش آمدن آن، بشر را از روی شعله برداشته و در وان آب سرد می‌گذاریم سپس از بالن هوا به مدت 8 دقیقه استفاده کرده تا مواد داخل بشر کاملاً بههم زده شود. سپس مایع بالای بشر را درون بشر کوچکی تا ارتفاع 2 سانتی متری می‌ریزیم، بعد از گذشت 1 دقیقه و استراحت و ته نشست رسوبات ( در صورت لزوم این مرحله می‌تواند دو بار انجام گیرد)، مایع بالای بشر را در بشر کوچک دیگری ریخته و بعد از گذشت زمان 6- 8 دقیقه، مایع بالای بشر را خالی کرده تا جایی که مقداری محلول و رسوب در ته ظرف بماند. جهت تهیه اسلاید این محلول و رسوب باقیمانده را به خوبی بههم زده و با قطره چکان 1 یا 2 قطره از آن را روی لاملی که روی سطحی صاف قرار گرفته و به آب مقطر آغشته شده، می‌ریزیم تا خشک شود. بعد از خشک شدن لاملها، لام را شمارهگذاری کرده و روی سطحی صاف و ترجیحاً تیره ( برای دید بهتر) قرار داده، سپس مقداری چسب انتلن بر روی لام ریخته و لاملی را که بعد از خشک شدن دارای لایه نازکی از رسوب است، بر روی آن قرار می‌دهیم و با چوب کبریت به آن فشار کمی جهت خروج حباب هوا وارد می‌کنیم و حدوداً یک روز زمان می‌دهیم تا خشک شود (Bown & Young, 1998).
1-4-3-2- تکنیک‌های نور پردازی
تکنیک‌های اصلی برای استفاده از نور عبوری عبارتند از: نور قطبی ضربدری(XPL) و نور قطبی صفحهای (PPL)، نور قطبی ضربدری با تیغه کمکی ژیپس. در مطالعههای نانوفسیلی تکنیک (XPL) اغلب زمانی بکار می‌رود که بایرفرنژانس نانوفسیل را داشته باشیم و در مواردی که بایرفرنژانس کم باشد مثل دیسکوآسترها و نانوتتریناها با نور (PPL) و باقی فرم‌ها با نور پلاریزه (XPL) و گاهی برای شناسایی بهتر از تیغه ژیپس کمک می‌گیرم. تیغه‌ی کمکی ژیپس اطلاعات بیشتری در ارتباط با جهتیابی بلورشناسی به ما می‌دهد.
در این کار از میکروسکوپ نوری نیکون Optiphot 2po1 با تجهیزات عکس‌برداریUIII استفاده شد که دارای تجهیزات ضروری دیگری از قبیل: عدسی‌های شیئی با بزرگنمایی 100 به همراه روغن ایموژن – لنزها و کندانسور با کیفیت و نورپردازی XP1 است.

فصل 2- مروری بر مطالعات قبلی
2-1- مقدمه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بخش اعظم فلات ایران در نقشههای تکتونیک دنیا به صورت یک صفحه (پلیت) کوچک مثلثی نشان داده می‌شود که توسط دو سیستم گسل تراستی (البرز در شمال و زاگرس در جنوب غرب) محدود می‌شود و از نظر موقعیت جغرافیایی در حاشیه جنوبی صفحه اوراسیا و در طول بین ،44? 5′ و63? 18′ و عرض بین25? 3′ و 39? 47′ قرار دارد (درویش زاده، 1383).
این باور در زمینشناسی ایران وجود دارد که ایران در بخش میانی کوهزاد آلپ هیمالیا واقع شده است که از غرب اروپا آغاز و پس از گذر از ترکیه، ایران، افغانستان تا تبت و شاید تا نزدیکی‌های برمه و اندونزی ادامه دارد. در ایران پوسته از دو نوع قارهای و اقیانوسی است که به صورت نوار یا قطعات نامتجانس در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. پوسته ایران در زیر راندگی اصلی زاگرس (زاگرس مرتفع) با ضخامت 50 – 55 کیلومتر بیشترین ضخامت را دارد و امتداد ساحل دریای عمان با ضخامت 25 کیلومتر نازک‌ترین بخش از پوسته‌ی ایران میباشد (آقانباتی، 1383).
رخداد لارامید یکی از رویدادهای زمینساختی اثرگذار بر زمین شناسی ایران بوده که در اثر آن ضمن به هم رسیدن صفحههای جدا مانده و بسته شدن زمین درز کهن (به جز مکران) حوضههای رسوبی مستقل سنوزوئیک ایران شکل گرفتند. در این میان تقسیم بندی‌های مختلفی به شکل زیر برای زاگرس پیشنهاد شده است: (درویش زاده،1383)
– از نظر جغرافیایی، زاگرس را می‌توان به نواحی لرستان – خوزستان و فارس تقسیم کرد.
– از نظر زمین ریختشناسی، زاگرس از شمال شرق به جنوب غرب شامل: زاگرس مرتفع (زاگرس داخلی)، زاگرس چین خورده (زاگرس خارجی) و دشت خوزستان است.
– از نظر الگوی ساختاری، زاگرس از شمال شرق به جنوب غرب شامل: زون راندگیها، کمربند چین خورده، فروافتادگی دزفول و دشت خوزستان است.
– بربریان (1977) بر پایه انباشتههای نمکی سری هرمز، زاگرس را به دو بخش جنوب شرقی، یا “حوضه هرمز” و بخش شمال غربی، یا “حوضه اهواز” تقسیم می‌کند که مرز جدایی این دو بر خطواره قطر- کازرون است.
1-
2-2- حوضه ی رسوبی زاگرس
در پرمین_تریاس، اقیانوسی در حاشیه جنوب و جنوب غرب ایران (حدوداً در محل گسل زاگرس) به وجود آمد و سپس به تدریج گسترش یافت، به طوری که در دوره ژوراسیک بین ایران مرکزی و عربستان ( در واقع آفریقا)، اقیانوسی با پهنایی حدود 1500 کیلومتر به نام نئوتتیس به وجود آمد. اما از اواسط کرتاسه مقدمات بسته شدن این اقیانوس فراهم شد و فرورانش پوسته اقیانوسی به زیر ایران مرکزی اتفاق افتاد که نتیجه آن ایجاد ارتفاعات مهمی است که در سرتاسر زاگرس دیده می‌شود، به این رشته کوه‌ها، با سن کرتاسه پایانی، زاگرس مرتفع میگویند. با نزدیک شدن بخش جلویی قاره آفریقا به لورازیا و برخورد آن با ایران مرکزی و جنوب ترکیه و ادامه آن در قبرس، افیولیتهای تیغه مانند برجا مانده، نشانی از بسته شدن اقیانوس نئوتتیساند. پیچ و تاب‌هایی که در روند ساختمانی این مناطق حاصل شد نتیجه‌ی جلوآمدگی قاره آفریقا بوده، که بنا به نظر (Ricou, 1973) حاشیه عربی نام گرفت. در میوسن پسین، با حرکت شبه قاره عربستان به سوی فلات ایران، دریای کم عمق موجود بین ایران و عربستان (دریای زاگرس) که در آن رسوبات آهک و ماسه سنگ و رس انباشته می‌شد، دچار چین خوردگی شده و سلسله کوه‌های زاگرس، با نام زاگرس چین خورده در نواحی خوزستان، لرستان و فارس ایجاد شد. (درویش زاده، 1383)
2-3- مرز K/T و فاز لارامید در ایران
از اواخر کرتاسه تا اوایل پالئوژن، در بیشتر نواحی ایران، شواهد روشنی از چین خوردگی، ماگمازایی و دگرگونی وجود دارد که با رخداد کوهزایی لارامید قابل قیاس است. در نگاهی کلی رخداد لارامید ویژگی‌های دوگانه فشارشی و کششی داشته که به دنبال هم عمل کرده‌اند. در فاز فشارشی، بسته شدن کافت های مزوتتیس آغاز شده که حاصل آن، شکلگیری آمیزههای رنگین ایران و رانده شدن آن‌ها بر روی لبه قاره‌ها است. جاگیری تودههای نفوذی، دگرگونی و چینخوردگی همچنین از پیامدهای فشارشی این فاز است. فاز کششی رخداد لارامید نوعی رهایی پس از فشردگی است که در پالئوسن- ائوسن رخ داده و اوج آن در ائوسن میانی بوده و حاصل آن آتشفشانی شدید ائوسن با ترکیبی که بیشتر از نوع آندزیت است می‌باشد (آقانباتی، 1383). در خاتمه کرتاسه و در حدفاصل آن با ترشیری، حرکات کوهزایی مربوط به فاز لارامید در شمال و مرکز ایران به شدت تأثیر گذاشته و عموماً دگرشیبی زاویهدار میان رسوبات این دو دوره (کرتاسه – ترشیری) به جا گذاشته است. ولی در جنوب و جنوب غربی ایران شدت آن کمتر بوده و فقط به صورت انفصال رسوبگذاری مشخص می‌شود. علاوه بر دگرشیبی که در بالا به آن اشاره شد، فاز لارامید در نقاط مختلف ایران اثرات مهمی به جا گذاشته (درویش زاده، 1383)، از قبیل:
> حدود اقیانوس نئوتتیس کوچک‌تر شده است و شاخههای آن در محدوده خرده قاره ایران قابل تعقیب است.
> در حاشیه ایران مرکزی مناطق فرورانش ایجاد شده است.
> بلوک لوت در امتداد گسل‌های حاشیهای خود حرکت راست گرد دارد.
> دگرگونی در نوار شمالی سنندج – سیرجان در حد رخساره شیست سبز که آثار آن در ملایر دیده می‌شود و آهک‌های کرتاسه سد همدان تا اندازهای مرمری شده است.
> رسوبات فلیش شرق ایران (زون نهبندان – خاش) دگرگونی ملایمی را متحمل شده است.
چین خوردگی شدیدی که در بسیاری از نقاط ایران بجز زاگرس و کپه داغ دیده می‌شود، ولی در حوضه رسوبی کپه داغ رسوبات قرمز و آواری سازند پستلیق به سن پالئوسن به جا گذاشته شد که حاکی از عقب نشینی دریا در نتیجه حرکات لارامید است. در طی کرتاسه پایانی- پالئوسن و در اثر فاز کوهزایی لارامید بوده که فلات ایران به شکل امروزی خود ظاهر شد. (درویش زاده، 1383)
2-4- پالئوژن در ایران
در ایران حوادث کوهزایی کرتاسه پایانی موجب شد که در بخش عمدهای از ایران، رسوبات دوره ترشیری به طور دگرشیب، رسوبات کرتاسه یا قدیمیتر را بپوشانند. در بیشتر نواحی زاگرس چین خورده، بویژه ناحیه لرستان ناآرامیهای کف حوضه رسوبی و نوسان عمق در پالئوسن سبب تشکیل رسوبات شبه فلیش (سازند امیران) شده است. در ضمن رسوبات تبخیری سازند ساچون (پالئوسن) در فارس نتیجه عملکرد این فاز است (درویش زاده،1383). در زاگرس بدون در نظر گرفتن ابعاد و تغییرات ناحیهای رخساره‌ها، ردیف‌های ترشیری به دو بخش تقسیم شده: یکی ترشیری پایینی به سن پالئوسن تا میوسن پیشین و دوم ترشیری بالایی به سن میوسن پسین تا پلیوسن و جوانتر و ترشیری پایینی خود شامل دو چرخه‌ی رسوبی است. چرخه‌ی رسوبی جهرم به سن پالئوسن تا ائوسن میانی و چرخه‌ی رسوبی آسماری به سن الیگوسن تا میوسن پیشین می‌باشد (مطیعی، 1372).
2-4-1- چرخه‌ی رسوبی جهرم
پس از حرکات کرتاسه پسین، در اوایل ترشیری، تمامی زاگرس با یک دریای پیشرونده پوشیده شد. در مناطق ساحلی این دریا “سازند آواری ساچون”، در مناطق کم عمق “سازند کربناتی جهرم”، و در نواحی عمیق “سازند شیلی پابده” رسوب می‌کرد. در همین زمان، در کوههای زاگرس سه ناوه لنگه، خوزستان و تتیس وجود داشت که با پشته‌هایی از یکدیگر جدا بودند. مواد فرسایشی این پشته‌ها که بیشتر از چرت‌های رادیولاریتی است به گودی‌ها حمل می‌شد و ممکن است با رسوبات عمیق سازند پابده و یا کربنات‌های جهرم تداخل داشته باشند. هرگاه رسوب‌های آواری پشته‌ها با سازند پابده همراه باشند به نام “سازند فیلیشی امیران” و در نقاطی که با کربنات‌های جهرم تداخل دارند، “سازند کشکان” نامیده می‌شوند. در ائوسن میانی همزمان با رویداد پیرنئن، با پس‌روی دریا، نواحی سکویی جهرم از آب بیرون آمد و تنها در مناطق مرکزی ناوهها ( ناوه لنگه و ناوه خوزستان)، رسوب‌گذاری سازند پابده ادامه داشته است. بدین ترتیب چرخه‌ی رسوبی جهرم با یک ناپیوستگی فرسایشی خاتمه یافته است (آقانباتی، 1383).
2-4-2- چرخه‌ی رسوبی آسماری
در ائوسن پسین- الیگوسن، شمال شرقی لرستان و سکوی فارس داخلی از آب بیرون ماندند اما در ناوههای خوزستان و لنگه، رسوب‌گذاری نهشتههای عمیق سازند پابده ادامه داشته است. در پایان الیگوسن در نتیجه پیشروی آرام و محدود دریا، چرخه کوچک آسماری پایینی، به سن شاتین، تشکیل شده است. در مرز الیگوسن – میوسن، در نواحی اهواز ماسه‌هایی نهشته می‌شد که از آن به عنوان “بخش ماسه سنگی اهواز” از سازند آسماری یاد می‌شود. در این زمان، در لرستان، رسوب‌های تبخیری “بخش کلهر” نهشته شده است. رسوب‌های آکیتانین، با ویژگی محیط‌های کمعمق، در تمام حوضه نهشته شده و (چرخه آسماری میانی) را به وجود آورده است. کم عمق شدن دریا از چرخه آسماری پایینی به آسماری میانی، محسوس است و حتی دولومیتی شدن ردیف‌های آسماری میانی ممکن است نشانه یک مرحله دیاژنز در مرز بالای آسماری میانی باشد. بعد از این فرسایش، با پیشروی گسترده دریای بوردیگالین (چرخه آسماری بالایی) در تمام لرستان و قسمت اعظم خوزستان انباشته شده ولی این سنگ‌ها در شمال شرقی خوزستان وجود ندارد. در اواخر بوردیگالین، با افت سطح دریا شرایط تبخیری حاکم و چرخه‌ی رسوبی آسماری به پایان رسیده است (آقانباتی، 1383).
2-5- مختصری بر زمینشناسی جنوب غرب ایران
ناحیه جنوب و جنوب غرب ایران توسط زون زاگرس دربرگرفته شده است. حد غربی آن راندگی اصلی و حد شرقی آن گسل میناب است که آن را از زون مکران جدا می‌کند. زون زاگرس خود به سه زون کوچک‌تر به نام‌های دشت خوزستان، زاگرس چین خورده و زاگرس رورانده تقسیم می‌شود (درویش زاده، 1383).
2-5-1- دشت خوزستان:
این قسمت که غربی‌ترین ناحیه زاگرس را شامل شده به صورت دشت تقریباً مسطحی است که قسمت اعظم بیرونزدگی آن‌را رسوبات آبرفتی عهد حاضر و یا نئوژن تشکیل می‌دهد که رسوبات قدیمی را از نظر مخفی کرده‌اند. ضخامت این پوشش رسوبی از اهواز به طرف آبادان و سواحل خلیج فارس به تدریج زیاد می‌شود و این بخش همان توالی‌های زاگرس چین خورده را دارد و در عین حال، با کشورهای عربی همسایه نیز شباهت بسیار دارد و روند چین‌ها شمالی_جنوبی با شیبی ملایم است (درویش زاده،1383).


پاسخ دهید